Aşağıda ismi yer alan kişilerin, 2 Ekim 2010 tarihinde yapılacak İç Denetçi Aday Belirleme sınavına girmeye hak kazandıkları, başvuru belgelerinin incelenmesinden anlaşılmıştır.

Söz konusu sınava başvurup da aşağıda ismi yer almayan kişilerin, 4151539, 4151395 ve 4151409 numaralı telefonlardan durumlarıyla ilgili bilgi almaları rica olunur.

Özet Bilgiler

İç Denetçi Aday Belirleme sınavına girmeye hak kazananlar

http://www.osym.gov.tr/Genel/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFD4AF1EF75F7A7968CDC0B629375D22B7

MALİYE BAKANLIĞI

İÇ DENETİM KOORDİNASYON KURULUNDAN

İÇ DENETÇİ ADAY BELİRLEME SINAVI DUYURUSU

Maliye Bakanlığınca verilecek olan üç ay süreli iç denetçi eğitim programına katılacak 100 iç denetçi adayının belirlenmesi için iç denetçi aday belirleme sınavı yapılacaktır. Yapılacak olan sınav neticesinde, 70 ve üzeri puan almış olan adaylar arasından ilk 100 kişi asil ve takip eden 10 kişi yedek olarak belirlenecek, asil adaylardan eğitime katılmayanların yerine sırasıyla yedekler çağırılacaktır. Eğitimin başlama tarihinden 5 iş günü öncesinde, eğitime alınacak olan aday listeleri kesinleştirilecektir. İç denetçilerin nitelikleri ile görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin ayrıntılı bilgiler http://www.idkk.gov.tr internet adresinde yer almaktadır.

I - SINAV BAŞVURU ŞARTLARI

İç denetçi aday belirleme sınavına katılacaklar için;

1 - 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde belirtilen şartları taşımak,

2 - En az dört yıl süreli eğitim veren yükseköğretim kurumları ile denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt dışındaki eşdeğer eğitim kurumlarından birini bitirmek,

3 - Aşağıda belirtilen süre zarfında 5018 sayılı Kanuna tabi genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde çalışmış olma şartını yerine getirmek;

a) Yardımcılıkta geçen süreler dahil olmak üzere, mesleğe yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alındıktan sonra yapılan yeterlik sınavında başarı göstermek kaydıyla kamu idarelerinde denetim elemanı olarak en az beş yıl,

b) Yardımcılıkta geçen süreler dahil olmak üzere, mesleğe yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alındıktan sonra yapılan yeterlik sınavında başarı göstermek kaydıyla uzman olarak en az sekiz yıl,

c) Araştırma görevliliğinde geçen süreler dahil olmak üzere, doktora unvanını almış öğretim elemanı olarak en az sekiz yıl,

ç) Müdür ve daha üst unvanlarda en az sekiz yıl,

4 - İç denetçi aday belirleme sınavı son başvuru tarihinden önceki iki yıl içinde (16 Temmuz 2008-2010 tarihleri arasında) alınmış olması kaydıyla, İngilizce, Almanca veya Fransızca dillerinden birinden Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından (KPDS) veya Üniversitelerarası Kurul Yabancı Dil Sınavından (ÜDS) en az elli (50) puan almış olmak, (26/05/2009 tarih ve 8 sayılı Kurul Kararı uyarınca; İngilizce, Almanca veya Fransızca dillerinin resmi dil olarak konuşulduğu ülkelerde, Yükseköğretim Kurulunca denkliği kabul edilen lisans, yüksek lisans veya doktora eğitimini tamamlayanlar için yabancı dil yeterliliği belgesine sahip olma şartı aranmayacaktır)

5 - Son başvuru tarihi itibarıyla kırkbeş yaşından büyük olmamak (16 Temmuz 1965 tarihinden önce doğanlar bu sınava başvuramayacaklardır),

6 - Sicil raporu düzenlenen son üç yıl içinde olumsuz sicil almamış olmak,

7 - Uyarma ve kınama cezaları hariç disiplin cezası almamış olmak,

8 - Yurdun her yerinde çalışabilecek sağlık durumuna sahip olmak,

9 - İç Denetim Koordinasyon Kurulunun belirlediği etik kurallara uygun öz geçmişe sahip olmak,

10 - Sınav ücreti olarak Akbank, T. Halk Bankası, T. Vakıflar Bankası, T.C. Ziraat Bankası’nın tüm şubeleri ve Akbank, T. Garanti Bankası, T. Halk Bankası, T. Vakıflar Bankası, T.C. Ziraat Bankası’nın internet bankacılığı aracılığıyla ÖSYM adına KDV dahil 50 (elli) TL yatırmış olmak (Sınav ücretini yatırmadığı belirlenen adaylar için Sınava Giriş ve Kimlik Belgesi düzenlenmeyecektir. Başvuru koşullarını taşımadığı hâlde sınav ücretini yatıran adaylar veya başvuruları geçerli olduğu hâlde sınava girmeyen ya da birden fazla sınav ücreti yatıran adayların yatırdıkları ücret iade edilmeyecektir.)

şartları aranır.

Uluslararası geçerliliği olan CIA (Certified Internal Auditor), CISA (Certified Information System Auditor), CCSA (Certified Control Self Assessment) ve CGAP (Certified Government Auditing Professional) sertifikalarından birini almış olup yukarıda belirtilen şartları taşıyanlar, aday belirleme sınavından muaf olacak ve iç denetim eğitimine doğrudan katılabileceklerdir. Bu durumda olanlar, iç denetçi eğitim programına katılmak için eğitime davet duyurusunu müteakip eğitimin başlama tarihinden 5 iş günü öncesine kadar doğrudan İç Denetim Koordinasyon Kuruluna başvuracaklardır.

Başvuru koşullarını taşımadığı halde sınav ücretini yatıran adaylar veya başvuruları geçerli olduğu halde sınava girmeyen ya da birden fazla sınav ücreti yatıran adayların yatırdıkları ücret iade edilmeyecektir.

II - SINAV BAŞVURUSU

Sınava girmek isteyenler, başvurularını 05–16 Temmuz 2010 tarihleri arasında Maliye Bakanlığı İç Denetim Koordinasyon Kurulu, 4. Cadde No:112 Kat:4 Emek/Ankara adresine şahsen veya posta yoluyla gerçekleştireceklerdir. Postadaki gecikmeler dikkate alınmaz. Başvuru hakkında ayrıntılı açıklamalara http://www.idkk.gov.tr internet adresinde yer alan Sınav Başvuru Kılavuzundan ulaşılabilecektir.

III - SINAV TARİHİ VE BAŞLAMA SAATİ

Sınav 02 Ekim 2010 Cumartesi günü Ankara’da yapılacaktır. Sınav saat 09.30’da başlayacak ve 2,5 saat sürecektir.

IV - SINAV GİRİŞ BELGESİ, SINAV ŞEKLİ VE YERİ

Sınava girecek her aday için ÖSYM tarafından, adayların hangi bina ve salonda sınava gireceklerini gösteren fotoğraflı Sınava Giriş ve Kimlik Belgesi hazırlanacak ve bu belgeler sınavdan önce adayların adreslerine postalanacaktır. Adayların sınava gelirken yanlarında; Sınava Giriş ve Kimlik Belgesi, nüfus cüzdanı veya sürücü belgesi gibi fotoğraflı ve onaylı özel bir kimlik belgesi, yumuşak kurşun kalem, silgi getirmeleri ve kesinlikle cep telefonu, çağrı cihazı, telsiz, fotoğraf makinesi, saat fonksiyonu dışında fonksiyonu bulunan saat, her türlü bilgisayar özelliği bulunan cihaz, silah vb. getirmemeleri gerekmektedir.

V- SINAV KONULARI

Sınavda adaylara, çoktan seçmeli sorulardan oluşan Genel Yetenek ve Genel Kültür Testi ile Alan Bilgisi Testi uygulanacaktır. Testlerin konuları aşağıda belirtilen şekilde olacaktır:

Genel Yetenek ve Genel Kültür Testi (GYGK):

1) Türkçe,

2) Matematik,

3) Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi,

4) Temel Yurttaşlık Bilgisi.

Alan Bilgisi Testi (AB):

1) Genel İktisat, İşletme ve Maliye,

2) Temel Hukuk Bilgisi ve İdare Hukuku ,

3) Genel Muhasebe.

VI - SINAVIN DEĞERLENDİRİLMESİ

Genel Yetenek ve Genel Kültür Testi yetmiş (70) tam puan üzerinden; Alan Bilgisi Testi otuz (30) tam puan üzerinden ayrı ayrı değerlendirilecektir. Bu değerlendirme yapılırken genel yetenek ve genel kültür soruları ile alan bilgisi soruları kendi aralarında eşit olarak puanlandırılacaktır.

GYGK Puanı      =   (70 * GYGK doğru yanıt sayısı / GYGK toplam soru sayısı)

AB Puanı           =   (30 * AB doğru yanıt sayısı / AB toplam soru sayısı)

Sınav Puanı         =   GYGK puanı + AB puanı

Adayların sınav puanı tespit edilirken; Genel Yetenek ve Genel Kültür Testi Puanı ile Alan Bilgisi Testi Puanı toplanacak ve böylece yüz (100) tam puan üzerinden Sınav Puanı hesaplanmış olacaktır.

Değerlendirme sırasında yalnız doğru cevaplar göz önünde bulundurulacak, yanlış cevaplar dikkate alınmayacaktır. Testteki sorulardan herhangi biri, biçimsel veya bilimsel bir nedenle “geçersiz” sayıldığı takdirde, bu soru, ilgili testi işaretleyen tüm adaylar için doğru yanıtlanmış kabul edilecektir.

VII -  SINAV SONUCUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ

İç denetçi aday belirleme sınavından 100 tam puan üzerinden 70 ve üzeri puan almış adaylar arasından en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilk 100 aday (100 üncü adayla aynı puanı alan adaylar dahil) iç denetçi eğitim programına katılmaya hak kazanacaktır. Kurul, 70 puanı aşan adaylar arasından, 100 üncü adayı takip eden 10 kişiyi (10 uncu adayla aynı puanı alan adaylar dahil) yedek olarak belirleyecektir.

VIII - SINAV SONUÇLARINA İTİRAZ

Adaylar sınav sonuçlarına ilişkin itirazlarını, sonuçların internette ilan edildiği tarihten itibaren en geç 10 iş günü içinde ÖSYM’ye yapacaktır. ÖSYM, süresi içerisinde yapılan itirazları inceleyerek, sonuçlarını adaylara bildirecektir.  Süresi geçtikten sonra yapılan itirazlar dikkate alınmayacaktır.

IX - HAK İDDİA EDİLEMEYECEK DURUMLAR

Yanlış, yanıltıcı veya yalan beyanda bulunan adaylar bu durumdan dolayı bir hak iddia edemeyeceklerdir. İç Denetçi Aday Belirleme sınavında başarılı olan adaylardan gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu tespit edilenler ile Kurul tarafından sınava giriş şartlarını taşımadığına karar verilenlerin sınavları geçersiz sayılacaktır. Gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu tespit edilenler hiçbir hak talebinde bulunamazlar ve ayrıca haklarında işlem yapılmak üzere Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur.

İlan olunur.

İrtibat Tel: 0 (312) 2155832

2009 yılı Kamu İç Denetim Genel Raporu taslağı hazırlanmış olup, 11 Haziran 2010 tarihinde yayınlanması planlanmaktadır.

Söz konusu rapor, iç denetim birimlerinin Kurula göndermiş olduğu iç denetim raporları ile faaliyet raporları baz alınarak hazırlanmaktadır.

Bu bilgiler çerçevesinde hazırlanan taslak raporun ekleri ilişiktedir.

İç denetim birimlerimizce bu eklerin idarelerine ilişkin olan kısımlarının kontrol edilmesi ve varsa eksiklik ve yanlışlıkların 10 Haziran Perşembe akşamına kadar umut@bumko.gov.tr adresine iletilmesi önemle rica olunur.

Not: Eklerde sarı ile işaretlenmiş yerlerin mutlaka açıklanması, boş alanların ise doldurulması gerekmektedir. Aksi taktirde Genel Raporda ilgili idareye ilişkin eksik bilgi sunulacaktır.

www.idkk.gov.tr

2009 Yılı Kamu İç Denetim Genel Raporu Taslağı

www.idkk.gov.tr

Denetim süreci denilince genelde, denetim görevinin alınmasından, denetim raporunun teslimine kadar olan süre anlaşılır. Ama bu yanlış bir bakış açısıdır. Çünkü denetim görevi alınmadan önce müşterinin teklifini değerleme, rapor verildikten sonra da Müşteri Genel Kurulu'na katılma ve mali tabloların yayınlanmasını izleme aşamaları vardır. Bu aşamalarda dikkate alındığında denetim süreci oldukça uzun bir zamanı kapsamına almaktadır.

Denetim Süreci:

1) Sözleşme öncesi faaliyetler (Teklifin alınması ve değerlendirme)

2) Planlama ve program geliştirme için hazırlık çalışmaları

3) Denetim planın hazırlanması

4) Denetim planının uygulanması

5) Denetimin tamamlanması ve raporlama aşaması

6) Rapor sonrası faaliyetler

1- Sözleşme Öncesi Faaliyetler

Bağımsız Dış Denetim şirketinin seçimi Bankalarda Yönelim Kurulu'nun, Sermaye Piyasası Kanunu'na tabi ortaklıklarda Genel Kurul'un kararına bağlanmıştır. Bu görevi Yönetim Kurulu'na devredemez.

Bu tür teklifleri alan Denetim Şirketleri teklifini vermeden önce bazı araştırmalar yapmalıdır. Özellikle;

- Önceki denetim şirketi ile ilişkilerin kesilmesine gerekçe olan bir durumun varlığı,

- Önceki denetim raporunda ne tür görüş bildirildiği,

- Denetlenecek işletme için gereken iş yükünün ne olabileceği, kendi mevcut kapasitelerinin bu işi başarıyla tamamlayabilecek yeterlilikte olup olmadığı,

- Müşteri işletmenin iç kontrol ve muhasebe sisteminin durumunun ne olduğu

konularında araştırma yapılır.

Özetle müşterinin riski ve gerekli personel gücü belirlenmeye çalışılır. Gerekli görüldüğü durumlarda önceki denetim firması ile görüşülür. Bu durumlar dikkate alınarak teklif verilir.

Denetim teklifinin müşteri genel kurulunda (bankalarda Yönetim Kurulu'nca ) uygun görüldüğü öğrenilirse, yeni müşteri Yönetim Kurulu denetim şirketini sözleşme yapmaya davet eder. Denetim sözleşmesi Denetim Şirketi tarafından kaleme alınır ve her iki tarafın imzasına açılır.

Bir denetim sözleşmesinde bulunması gereken asgari unsurlar şunlardır;

- Denetimde görevlendirilecek sorumlu ortak başdenetçi, baş denetçi, kıdemli başdenetçi ile bunların yedekleri,

- Bağımsız denetimin amacı, kapsamı varsa özel nedenleri,

- Bağımsız denetim kuruluşu tarafından anlaşma kapsamında sunulacak hizmetler,

- Tarafların sorumluluk ve yükümlülükleri,

- Ücret (Denetim ekibinde görevlendirilenlerin unvanları, öngörülen çalışma süreleri ve her biri için uygun görülen ücret tutarının ayrıntılı dökümü belirtilmelidir.)

- Denetimin başlama ve bitiş tarihleri,

- Denetimin raporunun muhtemel teslim edileceği tarih

Denetim sözleşmesi taraflar arasında imzalandıktan sonra bir sureti en geç 6 gün için Sermaye Piyasası Kurulu'na bildirilir. Bankalar için bu zorunluluk bulunmamaktadır.

2- Planlama Ve Program Geliştirme İçin Hazırlık Çalışmaları

Denelim sözleşmesinin tamamlanması ile birlikte denetim görevi de başlamış bulunmaktadır. Bu aşamada en yakın zamanda Sorumlu Ortak Baş Denetçi tarafından Denetim Planı ve Programının yazılı bir şekilde geliştirilmesi gerekir. Bunun için de denetçinin işletmeyi değişik açılardan tanıması gerekmektedir. Bu hususlar mali tabloların taşıdığı hata ve yanlışlıkların derecesini belirleyen unsurlardır.

- Özellikle işletmenin dış çevresinin işletme üzerine etkileri ile

- İşletme üst yönetiminin işletmeyi kontrol altında tutma derecesi

- İşletmenin iç kontrol ve

- Muhasebe kontrol derecesini belirlemesi gerekir.

Yine bu aşamada hata ve hilelere bir derecelendirme yaparak önemlilik sınırlarını belirler. Bu çalışmalar sonucunda elde ettiği ön bilgiler, yapacağı denetim planında hangi denetim alanlarına, hangi personelin (takım arkadaşlarının), ne kadar süre ile ve ne zaman tahsis edileceğine, hangi denetim tekniklerini uygulayacağına temel teşkil eder.

3- Denetim Planın Hazırlanması

Denetçi gerekli ön bilgileri sağladıktan sonra sıra, yazılı bir şekilde denetim planı ve programının yapılmasına gelir, öncelikle denetçi işletmeyi denetim alanlarına böler.

Denetim alanı üzerinde görüş oluşturulması gereken hesap birimleridir. Başka bir İfade ile mali tablo kalemlerinin her biri ayrı bir denetim alanıdır. Ancak her bir alanın ayrı ayrı denetlenmesi hem maliyetli, hem de gereksiz olduğu için, işletmenin tedarik-üretim-satış sürecini dikkate alarak, aralarında ilişki olan hesapları birleştirmek suretiyle yeni denetim alanları tespit eder. Böylece denetim alanlarının sayısı azaltılmış olur.

Denetim planı, denetim çalışmaları sıralarına denetim alanlarına zaman, personel ve denetim tekniği tahsis işlemi olarak görülebilir.

Denetim programı denetim alanlarında ne tür çalışmaların yapılacağını daha ayrıntılı, işletmeye özgü bir şekilde belirlendiği yazılı belgelerdir. Büyük işletmelerde denetim planı ile program ayrı ayrı yapılırken, küçük işletmelerde bu birleşik olarak hazırlanabilir.

4- Denetim Planının Uygulanması

Planlama ve programlamadan sonra sıra programın yürütülmesine gelir. Programın yürütülmesini de iki aşama şeklinde görmek olanaklıdır.

§ Yıl İçinde Yapılan Sistem Ve Fonksiyon Testleri (İşlem Testleri)

Yıl içinde iç kontrol sisteminin yapısı, amaçlara uygunluğu ve uygulanan muhasebe sistemi ile politikaları belirlenir. Böylelikle iç kontrol sisteminin etkin çalışıp çalışmadığı, dolayısıyla hata ve hileleri ortaya çıkarabilme derecesi araştırılır.

§ Yıl sonunda Yapılan Maddi Doğrulama Testleri

Yıl sona ermeden müşterinin stok ve demirbaş sayımlarına nezaret edilecek fiili durum ortaya çıkarılmaya çalışılır. Doğrulama ve mutabakat çalışmaları yapılır. Bu çalışmalar kağıtları üzerine uygun şekilde notlar alınarak belgelendirilir.

5- Denetimin Tamamlanması Ve Raporlama Aşaması

Tüm bu çalışmalar tamamlandığında müşteri işletmenin, üzerine görüş verilecek mali tabloları da müşteri tarafından düzenlenmiş ve denetim şirketine teslim edilmiş bulunmaktadır.Çalışma kağıtlarındaki notlarla mali tablolar karşılaştırılır ve farklılıklar varsa tespit edilir.

Bu arada bazı analitik teknikler uygulanarak mali tabloların bir kez daha kontrolü yapılır. Böylece tekrar denetlenecek alanlar bulunur ve gerekli çalışmalar tamamlanır.

Bu dönemde aynı zamanda müşteri işletmenin yönetim kurulundan bir de "Yönetimin Teyit Mektubu" (Management Letter) alınır. Bu mektupta Yönetim Kurulu mali tabloların düzenleme sorumluluğunun kendine ait olduğunu, bilançoya geçmeyen hiçbir varlık veya borç unsuru olmadığını, gelir ve giderlerin gerçek olduğunu ve gizlenen hiçbir şeyin kalmadığını teyit eder.

Ayrıca bilanço gününden sonra ortaya çıkan ve bilançoda değişiklik gerektiren olaylar ile gerektirmeyen olaylar olup olmadığı da araştırılır.

Bu çalışmalarla birlikte Denetim Raporu'nun ilk taslağı da hazırlanır ve müşteri işletmenin yetkili kurullarına yazılı bir şekilde sunulur. Eğer onların bir itirazları veya yanlış anlamalar varsa, durum gözden geçirilir ve gereği yapılır. Böylece denetim çalışmaları bitirilmiş ve kesin rapor verme aşamasına gelinmiştir. Kesin Rapor denetim şirketinin yetkili kurullarında görüşüldükten sonra Sorumlu Ortak Başdenetçi tarafından imzalanır ve müşteri işletmeye istenilen sayıda sunulur.

6- Rapor Sonrası Faaliyetler

Denetim şirketinin görevi denetim raporunu verdikten sonra sona ermemektedir. Verilen raporun müşteri işletmenin genel kurulunda görüşülmesi aşamasında, denetim firmasının sorumlu ortak baş denetçisi veya denetim ekibinde yer alan bir denetçisi, muhtemel sorulara cevap vermek üzere Genel Kurula katılır. Eğer genel kurulda hesaplar konusunda veya denetim raporunun açıklamalar bölümünde belirtilen husus hakkında bilgi istenirse, hazır bulunan bu denetçi açıklamalarda bulunur.

Denetim şirketinin görevi bununla da bitmemektedir, çünkü kabul veya ibra edilen Mali Tabloların … gün içinde Sermaye Piyasası Kurulu’na gönderilmesi ve içinde de yayınlanması gerekmektedir. Denetim şirketi bu yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğini de takip etmek zorundadır.

DENETİM ÇALIŞMALARINDA HEDEFLER

Denetim bir yönüyle İşletme Yönetiminin iddialarının test edilmesi şeklinde yorumlanabilir. İşletme yasal yönetim organı (Anonim Şirketlerde Yönetim Kurulu, Limitet Şirketlerde Müdürler Kurulu, Mükellef gibi) işletmenin belirli dönemlerde mali tablolarını düzenlemekle görevlidir. Yönetim, işletmenin mali tablolarını yayınladığında işletmenin ekonomik, mali durumu, likiditesi, karın kaynakları hakkında bir bildirimde veya iddiada bulunmaktadır.

Denetçi de, bu iddiaların veya bildirimlerin doğru olup olmadığını test etmektedir. O halde denetçi mali tabloların işletmenin gerçek durumunu yansıtıp, yansıtmadığı şeklindeki görüşünü oluşturabilmek için mali tablolarda bazı özellikler arar. Aradığı bu özellikleri ortaya çıkarmaya uygun şekilde denetim kanıtı toplar. Kanıt toplamadaki amaç mali tablolarda yer alan bilgilerde olması gereken özelliklerdir.

İşte temelde mali tablolarda bulunması gereken özellikler ve buna paralel şekilde denetim kanıtı toplamaktaki hedefler şeklinde niteleyebileceğimiz hususlar şunlardır:

a) Varolma (Gerçeklik) : Bilançoda gösterilen varlıklar veya borçların gerçekten var olup olmadıklarına yönelik tespittir. Fiilen mevcut olmayan varlıklar ve ödenmeyecek borçlar bilançoda yer almaz. Örn: Sayım ve tesellüm noksanları olması gerektiği halde fiilen olmayan şeyleri ifade eder ve olmadığına göre bilançoda yer almaz. Mutlaka karşılık ayrılarak net bilanço değerinin sıfırlanması gerekir.

b) Mülkiyet (Hak Sahibi veya Mükellef Olma) : Bilanço tarihi itibariyle sadece işletmeye ait varlık unsurları ve borçlar bilançoda yer alabilir. Mülkiyete konu olmayan veya mülkiyeti işletmeye ait olmayan hiçbir unsur bilançoda yer almaz. Örn: Stokların sayımı ve tespiti yanında bunların işletmenin stokları olup olmadığı belirlenmelidir. Konsinye verilen mallar ile başka bir yerde kirada olan varlıklar kontrol edilmelidir.

c) Geçmişteki Bir Olaydan Kaynaklanma: Mali tablo kalemleri hesap dönemi içindeki olayların veya işlemlerin yansımasıdır.

d) Tamamını Kapsama (Bütünlük) : Denetçi bilançoya veya gelir tablosuna geçmeyen hiçbir hesap kaleminin olmadığını, tüm varlık ve yükümlülüklerle birlikte, tüm gelir ve giderlerinde mali tablolara yansımış olduğundan emin olmalıdır.

e) Doğru Değerleme: Mali tablolarda yer alan bir varlık veya yükümlülüğün doğru değerlendirildiğinin ortaya çıkarılmasıdır.Örn: Alacakların ve borçların tasarruf değeri ile değerlemesinin yapılıp yapılmadığının ortaya çıkarılması için denetim çalışmalarını planlar ve programını yapar. Burada doğru yargısına ulaşılmasında temel kriter denetim sözleşmesinde esas alınacağı belirtilen muhasebe düzenlemeleridir. Örn: SPK mevzuatı, vergi mevzuatı, uluslararası muhasebe standartları, bankalar tek düzen muhasebe sisteminin belirlediği değerleme ölçüleri.

f) Dönemsellik: Bir işlemin veya olayın doğru rakamlarla kayda alındığı ve raporlandığı, gelir ve giderlerin ise dönemsellik ilkesine uygun olarak mali tablolara yansıdığının ortaya çıkarılmasıdır. Bilindiği gibi dönemsellik, gelirlerin tahsil edilip edilmediğine, giderlerin ödenip ödenmediğine bakılmaksızın kayda alınması gereğidir.

g) Standartlara Uygun Sınıflandırma: İşletme hangi muhasebe sistemine bağlı olarak mali tabloları düzenlemek zorunda ise denetçide belirlenen veya işletmeye uygun formata uygun bir mali tablo sınıflaması yapılıp yapılmadığını araştırır.

DENETİMİN PLANLANMASI

Planlama, geleceği önceden görerek veya tahmin ederek tavır alma, hedefe ulaşılması İçin izlenecek yol veya yöntemleri belirleme şeklinde tanımlanabilir.

Denetimde planlama, alınan denetim görevinin zamanında, en az denetim riski taşıyacak ve en ucuz maliyetli olacak şekilde sonuçlandırılabilmesi için:

- Hangi denetim alanlarının,

- Kimler tarafından,

- Denetim döneminin hangi zaman aralıklarında,

- Hangi denetim teknikleri uygulanarak

denetleneceğinin yazılı bir şekilde belirlenmesi şeklinde tanımlanabilir

Denetim planının amaçlarını;

- Denetim görevinin etkinleştirilmesi,

- Tüm denetim alanlarının denetim kapsamına alınması,

- Daha riskli denetim alanlarının belirlenmesi ve bunlara uygun denetim tekniklerinin geliştirilmesi,

- İş ve zaman tasarrufu sağlanması,

- Denetim görevinin zamanında bitirilebilmesi,

- Denetimde görev alacak personel ile gerekiyorsa hizmetlerinden faydalanılacak üçüncü kişiler arasında koordinasyonun sağlanması şeklinde sınıflandırmak olanaklıdır.

Denetim görevinin etkinleştirilmesini de üç farklı alanda incelemek gerekir.

Birincisi denetçinin isabetli bir denetim görüşüne ulaşabilmek için (başka bir tanımla doğru bir denetim görüşü verebilmesi İçin) tüm denetim alanlarını hiçbir eksik alan kalmadan denetlemek zorunluluğunu yerine getirmesi ile ilgilidir.

Etkinlik, denetimin ekonomik şekilde bitirilmesi ile ilişkilidir. Denetçi denetim alanlarını incelerken birbirleri ile ilişkili bölümleri veya denetim alanlarını birleştirir. Böylece aynı işi birkaç kez yapmak zorunda kalmaz. Hem zaman, hem personel maliyetinden tasarruf sağlar. Yani denetim maliyetinin uygunluğu da sağlanmış olur. Hem ekonomik, hem tüm yönleri ile ele alınan bir denetim planlaması gerçekleştirilmiş olur.

Denetimin planlamasının ikinci amacı, denetim görevinin zamanında bitirilebilmesi ile ilgilidir. Denetim planı işlerin zamanında gerçekleştirilerek raporun zamanında verilebilmesine de yardımcı olur.

Denetimde planlamanın üçüncü amacı ve belki de en önemli amacı denetim ekibinde yer alacak elemanlara neyi, ne zaman, nasıl yapacaklarına ilişkin bilgi vermek ve bu kapsamda koordinasyon sağlamaktır. Ekipte yer alan denetim elemanlarına düşen işler, eğer üçüncü kişilerin hizmetlerinden yararlanılacak ise bunun zamanı ve niteliği plan sayesinde herkes tarafından bilinir hale gelir. Denetim planları ve programları, sorumlu ortak baş denetçi tarafından denetim ekibine verilen yazılı talimatlar olarak da nitelenebilir.

PLANLAMANIN AŞAMALARI

Denetim planlaması esas itibariyle denetim firmasının herhangi bir müşteri firma ile denetim sözleşmesinin imzalanmasını İzleyen günlerde gerçekleştirilir. Denetim planını görevlendirilen Sorumlu Ortak Baş Denetçinin yapması gerekir. Denetçi denetim planını hazırlarken, hedefi yeterli ve en uygun maliyetli denetim kanıtlarını toplayabilmektir. Bunun sonucunda da denetim raporunda belirttiği görüş isabetli olacak ve en az denetim riskini taşıyacaktır. Bu amaçla, denetim ekibinden kimleri, hangi denetim alanlarına, hangi tarihlerde tahsis edeceğini tespite çalışır. Bu onun Denetim stratejisini belirleme çalışması olarak da isimlendirilebilir.

Esasen denetim stratejisi daha geniş bir anlam ifade etmekte olup, daha az personel kullanılarak ve daha az maliyete katlanarak, aşağıdaki hususların araştırılmasından sonra daha kapsamlı, denetim riski az, zamanında bitirilebilen bir denetim çalışmasının gerçekleştirilmesini amaçlar.

- Denetimlerin ne ölçüde iç kontrol sistemine dayandırılabileceği, iç kontrol sisteminden yararlanmanın mümkün olup olmadığı,

- Hangi denetim alanlarında tam (kesiksiz) inceleme yapılabileceği, hangi denetim alanlarında ise örneklemeye başvurulabileceği,

- Analitik yöntemlerden ne ölçüde yararlanacağı, bu yöntemlere verilebilecek önem,

- İşletmede çalışanlardan ve üst yönetimden sözlü veya yazılı bir şekilde alınan bilgilere ne derece önem atfedip, kanıt olarak kullanılabileceği veya bu bilgileri işletme dışındaki kişilere ne ölçülerde teyit ettireceği,

- Kabul edeceği risklilik ve önemlilik sınırlarının ne olduğu

Bu hususlar denetim plan ve programının ayrıntılarının belirlenmesi için bilinmesi gereken hususlardır.

Denetçi stratejisini çizmeden ve plan ve programını yapmadan önce en az aşağıdaki hususları inceler ve stratejisini bu şekilde elde ettiği bilgilerin yardımıyla gerçekleştirir.

a) İşletmenin dış çevresi ile ilgili olan ancak denetimde önemi olan alanlarda bilgi sağlanması(işletme çevresinin ve faaliyetlerinin tanınması)

b) Şirketin iç kontrol ve muhasebe sisteminin anlaşılması

c) Risk Alanlarının ve Önemlilik düzeylerinin belirlenmesi

d) Denetime katılanlar arasında koordinasyonun, yönlendirmenin ve gözetimin nasıl olacağı

e) Diğer önemli hususların varlığı.

Ancak denetimde planlama bunlarla sınırlı değildir. Denetim çalışmaları yürütülmeye başlandığında yeniden elde edilen bilgiler ile planda ve programda değişiklikler yapılacağı açıktır. Baş denetçi denetim planını yaptıktan ve personelini görevlendirdikten sonra yine çalışmaları gözlemlemek, ilk planlama aşamasında elde ettiği bilgileri gözden geçirmek, özellikle iç kontrol sisteminde görülen aksaklıklara göre denetim çalışmalarının kapsamını artırmak zorunda kalabilir.

Aşağıda bu aşamalar incelenmeye çalışılacaktır.

a) İşletme Çevresinin ve Faaliyetlerinin Tanınması

İşletmenin İçinde bulunduğu genel ekonomik çevre, bu çevre ile ilişkileri, bu çevrenin özellikleri doğrudan doğruya işletme ve işletme yönetimi üzerinde etkili olur. Bu hususlar denetçi için risk unsurlarıdır.

- Ekonominin ve İşletmenin Faaliyet Gösterdiği Sektörün Genel Durumu, Ekonomik Çevresi İle İlişkilerinin Yansımaları

- Örgüt Yapısı, Hukuki Yapı, Finansal Yapı Hakkında Bilgi Sağlanması

- Personel Yapısı ve Mevzuatı Hakkında Bilgi Sağlanması

- Şirketin Özel Durumuna İlişkin Bilgilerin Sağlanması (Yatırımları, teşvikleri, KDV iadeleri gibi)

b) İç Kontrol Sisteminin vs Muhasebe Sisteminin Anlaşılması

Eğer denetçi risk alanlarına göre denetiminin ayrıntısını ve uygulayacağı teknikleri belirleyecek ise şirketin kaçak, kayıp, hile, suiistimal olanaklarını ve mümkün olan hatalı işlemlerin yerlerini fark etmek zorundadır. Bu gibi istenmeyen durumlar ise iç kontrol sistemi sayesinde önlenebilir. İyi ve yeterli bir iç kontrol sisteminin olduğu işletmelerde bu gibi durumlar mümkün olduğu kadar az olacak, denetim görüşünün güvenilirliği artacaktır. Eğer yeterli bir iç kontrol sistemi yoksa hatalı işlemlerin, kaçakların, kayıpların düzeyi artacaktır. Bu itibarla denetçi İç kontrol sistemini hem bir bütün olarak, hem de kısmi alanlara yönelik olarak inceleyip riskli alanları tespit edecektir.

Denetçi tüm bu durumlar hakkında bilgi alabilmek için sorduğu soruların yanıtlarını arar. Bunlar işletmenin muhasebe sistemine ve İç kontrol sistemine ne derece güvenilebileceğinin göstergeleridir. Eğer bu sorulardan tatminkar cevaplar alınıyor ise denetim programında yer alacak denetim tekniklerinin kapsamı azalacak, örnekleme yöntemlerine daha çok başvurulacak, aksi takdirde daha fazla zaman ve personel kullanan, daha detaylı denetim plan ve programı hazırlanacaktır.

c) Risk Alanlarının ve Önemlilik Düzeylerinin Anlaşılması

Denetimde planlama aşamasında denetçinin son derece yoğunlaşması gereken hususlardan birincisi işletmenin taşıdığı risklerin ve bu risklerden denetimin amaçlarına, yansıyan risklerin belirlenmesidir. Burada risk; müşteri işletmenin mali tablolarında önemli düzeyde hata ve düzensizlik olmasına rağmen denetçinin bunlar hakkında olumlu görüş verme olasılığı ve mali tablolarda veya dipnotlarında veya özet denetim raporunda açıklanması gerektiği halde açıklama yapılmamasından kaynaklanan risklerdir. Ancak burada kastedilen denetim riskleri işletmenin dış çevresinin ve kendi üretim süreçlerinden kaynaklanan risklerden muhasebeyi ve mali tabloları İlgilendiren risklerdir. Bu nedenle önce işletme risklerinin, daha sonra bunun yansıması olan denetim risklerinin incelenmesi gerekir.

İsletme Riskleri

İşletme riskleri ile işletmenin gelecekte mevcut karlılık düzeyini engelleyecek, işletmenin yaşamını tehlikeye sokacak beklenmedik olaylar kastedilmektedir. Genelde işletme risklerinden anlaşılan işletmenin amaçlarına ulaşabilmesini veya belirlediği stratejileri başarılı bir şekilde uygulamasını engelleyen olaylar ve davranışlardır.

İşletme dışındaki etkenlerin işletme üzerine etkilerinden kaynaklanan risklerin bir bölümüne yukarıda işaret edilmiştir. İşletme çevresinin işletme üzerindeki etkisinden kaynaklanan bu risklerin yanında ayrıca işletme İçindeki iş süreçlerinin, üretim teknolojilerinin, satış veya pazarlama yöntemlerinin neden olduğu riskler vardır. Denetçi; işletmenin bu tür risklerini ayrı ayrı inceleyip, doğurabilecekleri hata ve hileleri tahmin edip denetim planına taşımalıdır. Denetçinin bu riskleri dikkate alma zorunluluğu, mali tabloların düzenlenmesinde temel varsayımlardan birisi olan "işletmenin sürekliliği" ilkesi ve denetimde "önemlilik" ile ilgisinden kaynaklanmaktadır.

İŞLETME RİSKLERİ

1-

Genel Dışsal Riskler

a)

Yasal Yükümlülükler

b)

Teknolojik Değişiklikler

c)

Tabii Afetler

d)

Politik Gelişmeler

2-

Faaliyet Riskleri

a)

Tedarik Riskleri

b)

Üretim Riskleri

c)

Satış Riskleri

3-

Finansal Riskler

a)

Pazar Fiyatları

b)

Müşterilerin Kredibiliteleri

c)

Likidite Riskleri

4-

Kurumlaşamama Riskleri

a)

Örgütlenme Riskleri

b)

Yönetim Riskleri

c)

İletişim Yapısı

d)

İletişim Kültürü

Denetim Riskleri

Denetim riski, müşteri işletmenin özet raporunda isabetli görüş veya yanlış görüş verilmesi şeklinde ortaya çıkar. Denetlenen müşterinin mali tablolarının önemli ölçüde hata ve düzensizlik içermesine rağmen denetçinin bunlar hakkında olumlu görüş verme veya isabetsiz görüş verme olasılığıdır. Denetim riski kaynaklarına göre üç boyutta incelenir. Bunlar;

1) Yapısal Risk

Müşterinin iç kontrol sisteminin İşlevsel olmadığı veya çalışmadığı varsayımı altında, bazı işlem türlerinin belirli yapısal ve çevresel özellikleri nedeniyle yanlış kaydedilmesi ve hiç kaydedilmemesi neticesinde hesap kalanlarının yanlış olması ve bunların tek başına veya diğerleri ile birleşerek önemli bir ölçüye ulaşması neticesinde doğan risktir. İyi bir muhasebe ve iç kontrol sistemi olmadan doğabilecek hataların toplamıdır. Kısaca işletmenin iyi bir muhasebe düzeni olmadığı durumlarda mali tablolarda olması muhtemel hataların toplamıdır. Başka bir bakış açısı ile işletmenin dış çevresinin, faaliyetlerinin ve işletmenin kontrol yapısının neden olabileceği risklerdir.

Yine denetçi bilir ki;

- Muhasebeleştirme ve değerleme yöntemlerinde farklı muhasebe politikası uygulayabilme olanakları,

- Hesaplama ve sayısallaştırma olanakları açısından zorluklar veya karmaşıklıklar,

- Hesap kalemlerinin büyüklüğü ve diğer hesaplarla ilişkisi,

- Varlıkların kolayca çalınabilir, işletme dışına kolay çıkarılabilir olma gibi

özellikleri arttıkça bu risk de artar.

2) Kontrol Riski

Yapısal risklerden, iyi bir muhasebe ve iç kontrol sistemi sayesinde önlenenler çıktıktan sonra, hala kalan risklerdir. Yani iç kontrol ve muhasebe sistemi sayesinde de önlenemeyen veya fark edilemeyen hatalardan kaynaklanan risklerdir. İç kontrol sistemi ne denli iyi ise bu riskler azalır. İç kontrol sisteminin etkinliği azaldığı sürece bu riskler artar. Bu nedenle bu risklerin düzeyi hakkında bilgiyi denetçi iç kontrol ve muhasebe sistemi incelemeleri sırasında elde edebilir.

Yapısal riskle kontrol riskinin bileşimi (çarpımı) toplam hatalı İşlem riskini verir. Denetçinin ortaya çıkarmaya çalıştığı toplam hata budur. Buna toplam hatalı işlem riski (FE) de denmesi mümkündür.

3) Bulgu Riski

Kontrol sistemleri sayesinde önlenemeyen veya bulunamayan hatalardan kalan ve denetçinin de denetim teknikleri uygulayarak ortaya çıkaramadığı hata ve hilelerden doğan risktir. Kısaca denetçinin yeterli çalışma yapmış olması halinde ortadan kaldırılabilecek hata ve hilelerden kaynaklanan risktir.

Bir işletmede yapılabilecek muhtemel her türlü hatanın toplamını oluşturan yapısal risk, iç kontrol ve muhasebe sistemi sayesinde önlendiği için azalmakta, kalanları da (kontrol riski) denetçi tarafından ortaya çıkarılmaya çalışılmaktadır. Denetçi tarafından da ortaya çıkarılamayan kısım denetim riskini ifade etmektedir.

Burada hemen belirtilmesi gereken husus denetim riskinin hiçbir zaman sıfıra indirilemeyeceği, çok az da olsa yine de mali tabloların belirli bir hata taşıyabileceğidir. Çünkü denetçi geçmişteki tüm işlemleri tekrar gözlemlemesi, yaşaması (tüm muhasebe fişlerini tek tek yeniden incelemesi) hataları tespit etmesi mümkün değildir ve kendisinden bu da istenmemektedir. Eğer bunu yapabilse bile bu kez de kendisinin hata yapma riski doğacaktır.

Önemlilik

Denetçi denetim planı ve programını hazırlarken her riskten ziyade mali tablolar üzerinde önemli hata ve yanlışlıklara neden olabilecek riskleri belirlemek zorundadır. Önemli hatalar, her hangi bir mali tablo kaleminin ya tek başına ya da diğer mali tablo kalemleri ile birleştiğinde, bu mali tabloları kullananların kararlarını etkileyecek derecede yüksek olan hatalardır. Bu nedenle her hatanın ortaya çıkarılması ve denetim raporunda açıklanması zorunlu değildir. Sadece mail tablo kullanıcılarının kararlarını etkiyebilecek boyutlardaki hataların bulunması, denetim planının bu sağlayacak şekilde geliştirilmesi gerekir.

Ne büyüklükteki hataların mali tablo kullanıcılarının kararlarını etkileyebileceğine karar vermek denetçinin tecrübeleri ışığında vereceğe karara bağlıdır. Önemli hatalar, niteliksel de olabilir, niceliksel de olabilir. Örneğin duran varlıklar içinde gösterilmesi gereken bir kalemin doğru rakamları ile dönen varlıklar içinde gösterilmesi bir niteliksel hatadır. Ancak rakamla belirtilebilen hatalar yani niceliksel hatalar da olabilir. Örneğin her hangi bir hesap grubunun, öz sermayenin, dönem brüt karının veya net karın bir oranı olarak da belirlenebilir.

Ancak denetçi tek bir rakam belirleyerek "bunun altındakiler önemsiz, üzerindekiler önemlidir" şeklinde tek bir önemlilik sınırı belirleyemez. Ayrıca bir denetim alanındaki hatayı sadece O denetim alanı için değil tüm mali tablolara etkisini dikkate alarak değerlendirmeli ve yargısını vermelidir.

Önemlilik derecesi ile denetim risk oranı arasında ters yönde kuvvetli bir ilişki vardır. Denetçi, denetim risk oranını düşürdükçe, önemlilik sınırı artacak, risk oranını artırdıkça önemlilik sınırı düşecektir.

Denetçi tüm çalışmalarında geçmişe yönelik gözlem yerine, geleceğe yönelik gözlemlere, ağırlıklı olarak işletmenin gelecekteki risklerini belirlemeye çalışacaktır.

Riske Yönelik Denetim

Son yıllarda muhasebe denetiminde en ilgi çekici gelişmeler denetimin artık risk tabanlı denetim olması, yani işletmenin yakın gelecekte veya görülür bir sürede işletmeyi ne gibi risklerin beklediğinin dikkate alınarak denetim raporunda görüş verilmesi şeklindedir.

Riske yönelik denetim, denetim mesleğinde de yeni bir boyut açmakta denetimin niteliğini değiştirmektedir.

d) İşletme Yetkilileri İle Görüşme ve Koordinasyon

Denetçi işletmenin dış ve iç çevresini, kontrol ortamını tanıdıktan, doğal (yapısal) risklerden denetim riski olarak kalanları gördükten ve önemlilik düzeyleri hakkında kararını verdikten sonra (yani denetim stratejisini geliştirdikten sonra) sıra denetlenen müşteri işletme ile koordinasyonun nasıl sağlanacağına gelir. Bu aşamada bir de şirket üst düzeyi ve denetim kurulu üyeleri ile görüşülür. Görüşmesinin iki ağırlık noktası vardır.

- Denetim çalışmaları sırasında hangi alanlarda kimlerden doğrudan bilgi alınabileceği,

- Şirketin iç denetiminden sorumlu olanlar (varsa teftiş heyeti başkanı veya yardımcı) ve özellikle şirket genel kurulunda seçilmiş denetçiler İle görüşerek, ağırlık vermek gereken denetim alanlarının olup olmadığının öğrenilmesi.

e) Denetim Plan ve Programının Geliştirilmesi

Denetçi yukarıda belirtilen tüm hususlar hakkında yeterli bilgi aldıktan sonra, sıra denetim planı ve programının yazılı bir şekilde geliştirilmesine gelir. Bu plan; temel plan, zaman (termin) ve personel planından oluşur.

- Temel Plan (Denetim Programı)

Yapılan şirket tanıma, risk tanıma, iç kontrol sisteminin yeterliliği çalışmaları neticesinde, şirketin hangi denetim alanlarına bölüneceği, bu denetim alanlarında hangi denetim teknikleri uygulanarak yeterli denetim kanıtı toplanacağının yazılı bir şekilde belirlenmesi ile temel denetim planı oluşturulmuş olur. Yani temel plan, işletmede hangi denetim alanlarında denetim yapılacağını, bu denetim alanlarında tür teknikler uygulanarak denetimin veya kanıt toplama çalışmalarının gerçekleştirileceğini belirleyen belgelerdir. Yeterli kanıt toplama için uygulanacak denetim teknikleri her bir denetim alanında farklı boyutlarda ve yöntemlerde olacağı için bunun daha kapsamlı ve detaylı olması gerekir. İşte bu tür detaylı çalışmaların yer aldığı yazılı belgelere ise denetim programı denilmektedir.

- Zaman (Süre) Planı

Her bir denetim alanında ne kadar süre denetim çalışması yapılacağının yeterli olacağı ve bu çalışmaların ne zaman gerçekleştirileceğini belirler.

- Personel Planı

Her bir denetim alanında; çalışacak denetim ekibi personelinin niteliği, birbirlerinin yerine ikame edilebilme olanakları, denetlenen müşteri kadrosundan kimler ile temasta olunacağı ve bilgi alınacağı, eğer üçüncü kişilerin hizmetlerinden faydalanılacak İse, bunların kimler olduğu ve niteliği personel planında yer alır. Zaman planı ile personel planı çoğu kez ayrı ayrı değil, tek bir belge şeklinde hazırlanır. Hazırlandığı belge bir çalışma kağıdı niteliğinde olup, dosyasında saklanır.

Kaynak TİDE

SORU: Aşağıdakilerden hangisi İç Denetim Faaliyetinin Yönetimi ile ilgili yanlış bir ifadedir?

A) İç denetim faaliyetinin görev planı, en az yılda bir kez yapılan bir risk değerlendirmesine dayanmalıdır.

B) İç Denetim Yöneticisi, kaynak sınırlamalarının etkilerini de bildirmelidir.

C) İç Denetim Yöneticisi; aynı çalışmaların gereksiz yere tekrarlanmasını asgarîye indirmek amacıyla, ilgili güvence ve danışmanlık hizmetlerini yerine getiren diğer iç ve dış sağlayıcılarla, mevcut bilgileri paylaşmalıdır.

D) İç Denetim Yöneticisi, iç denetim faaliyetini yönlendirmek amacına yönelik politika ve prosedürleri belirlemelidir.

E) İç Denetim Yöneticisi, iç denetim faaliyetinin amacı, yetkileri, görev ve sorumlulukları ve plana kıyasla performansı konularında sadece üst yöneticiye dönemsel raporlar sunmak zorundadır.

Cevap :İç Denetim Yöneticisi, iç denetim faaliyetinin amacı, yetkileri, görev ve sorumlulukları ve plana kıyasla performansı konularında, denetim komitesi ve yönetim kuruluna ve üst yönetime dönemsel raporlar sunmalıdır.E şıkkı.

PERFORMANS STANDARTLARI2000 - İç Denetim Faaliyetinin Yönetimi

İç Denetim Yöneticisi, iç denetim faaliyetini, faaliyetin kuruma değer katmasını sağlayacak etkili bir tarzda yönetmelidir.

2010 - Planlama

İç Denetim Yöneticisi, kurumun hedeflerine uygun olarak, iç denetim faaliyetinin önceliklerini belirleyen risk esaslı planlar yapmalıdır.

2010.A1 - İç denetim faaliyetinin görev planı, en az yılda bir kez yapılan bir risk değerlendirmesine dayanmalıdır. Üst yönetim, denetim komitesi ve yönetim kurulu, bu sürece dahil edilerek göz önüne alınmalıdır.

2010.C1 - İç denetim yöneticisi, görevin risk yönetimini geliştirme, katma değer yaratma ve faaliyetleri geliştirme potansiyelini değerlendirerek, öne sürülen danışmanlık görevlerini kabul etmeyi düşünmelidir. Kabul edilen bu görevler, plana dahil edilmelidir.

Kaynak ustatlar.net

2020 - Bildirim ve Onay

İç Denetim Yöneticisi, önemli ara değişiklikler de dahil, iç denetim faaliyetinin planlarını ve kaynak ihtiyaçlarını, gözden geçirme ve onay için üst yönetime, denetim komitesine ve yönetim kuruluna bildirmelidir. İç Denetim Yöneticisi, kaynak sınırlamalarının etkilerini de bildirmelidir.

2030 - Kaynak Yönetimi

İç Denetim Yöneticisi, onaylı planın uygulanabilmesi için, iç denetim kaynaklarının uygun ve yeterli olmasını ve etkin bir şekilde kullanılmasını sağlamalıdır.

2040 - Politika ve Prosedürler

İç Denetim Yöneticisi, iç denetim faaliyetini yönlendirmek amacına yönelik politika ve prosedürleri belirlemelidir.

2050 - Eşgüdüm

İç Denetim Yöneticisi; aynı çalışmaların gereksiz yere tekrarlanmasını asgarîye indirmek ve işin kapsamını en uygun şekilde belirlemek amacıyla, ilgili güvence ve danışmanlık hizmetlerini yerine getiren diğer iç ve dış sağlayıcılarla, mevcut bilgileri paylaşmalı ve faaliyetleri bunlarla eşgüdüm içinde sürdürmelidir.

2060 - Yönetim Kurulu, Denetim Kurulu ve Üst Yönetime Raporlamalar

İç Denetim Yöneticisi, iç denetim faaliyetinin amacı, yetkileri, görev ve sorumlulukları ve plana kıyasla performansı konularında, denetim komitesi ve yönetim kuruluna ve üst yönetime dönemsel raporlar sunmalıdır. Bu raporlar, önemli riskleri, kontrol sorunlarını, kurumsal yönetişim sorunlarını ve denetim komitesinin, yönetim kurulunun ve üst yönetimin ihtiyaç duyabileceği veya talep edebileceği başka konuları da içermelidir.

Uluslararası denetim, vergi ve danışmanlık şirketi PricewaterhouseCoopers (PwC) Türkiye, şirketlerin iç denetim yaklaşımlarını incelemek ve bu alandaki gelişmeleri ortaya koymak amacıyla yeni bir çalışmaya imza attı. Türkiye’de faaliyet gösteren 149 kuruluştan 174 iç denetim yöneticisi ve uzmanının katıldığı Türkiye’de İç Denetim Araştırması katılımcıların görüşlerinin yanı sıra iç denetim birimlerinin kurum bünyesindeki etkinliklerini artırmalarına yönelik önerileri de içeriyor.

Kontrol yerine risk yönetimi odaklı

Araştırma sonuçlarına göre, önümüzdeki dönemde iç denetim dünyasını bir süredir etkisi altında bulunduran kontrol merkezli yaklaşımın geçerliliğini yitirmesi bekleniyor. Kontrollerin test edilmesi önceliğini korusa da önümüzdeki döneme risk yönetiminin damga vurması bekleniyor. Bu açıdan bakıldığında risk yönetimi ve risk değerlendirme iç denetim birimlerinin şirketlere yaptığı en önemli katma değer alanı olarak karşımıza çıkıyor.

Hazırlanan çalışma ile ilgili olarak PwC Türkiye Sistem ve Süreç Denetimi Ortağı Tumin Gültekin şunları söyledi:

“Risk değerlendirme ve risk yönetimi çalışmalarında iç denetim birimlerinin etkinliğinin artması gerektiğinin altını çizen çalışmamız yirmi birinci yüzyıl denetim anlayışının nasıl olması gerektiği konusunda da bize fikir vermektedir. Ayrıca, hızla yapılanmalarını tamamlayan ve kapasitelerini artıran Kamu kurum ve kuruluşlarında yer alan iç denetim birimleri Türkiye’deki iç denetim uygulamalarındaki özel sektör ezberini bozduracaktır.”

Araştırma ekibinin lideri ve PwC Türkiye Sistem ve Süreç Denetimi Kıdemli Müdürü ve İç Denetim Hizmetleri Sorumlusu Mehmet Doğanyiğit araştırma sonuçlarını şöyle değerlendirdi:

“Araştırmamız kontrol odaklı bir iç denetim anlayışının önümüzdeki dönemde geçerliliğin yitirme sürecinde olduğunu açık bir şekilde ortaya koyuyor. Bu değişim sürecinde iç denetim yöneticilerinin çalıştıkları kurum için sağladıkları katkıyı yeniden tanımlamaları, denetim ve risk yönetimi konularında etkinliklerini koruyabilmeleri için kontrol yerine risk merkezli bir yaklaşımı benimsemeleri gerekiyor.”

PwC “Türkiye İç Denetim Araştırması”nda öne çıkan sonuçlar:

Performans değerlendirme mekanizmalarının yaygınlaştırılması gerekli

İç denetim personelinin hem mesleki yetkinlikleri hem de kişisel becerilerini ölçmeye yönelik performans değerlendirme sistemi kurulması ve değerlendirme sonuçlarına istinaden objektif kararlar alınması son derece önemlidir. Katılımcıların yüzde 43’ü kurumlarındaki iç denetim fonksiyonunun performansının sadece önemli aktivite alanlarında ölçümlendiğini, yüzde 31’i performans ölçümü yapıldığını ancak resmi olarak raporlanmadığını, yüzde 26’sı ise iç denetim performansının hiç ölçümlenmediğini belirtmiştir. Bu durum, kurumların yarısından fazlasında iç denetim performans ölçümü yapılmadığı veya bu ölçümün belgelendirilmediği sonucuna varılmadığını göstermektedir. İç denetim konusunda çalışanlara yönelik performans değerlendirme mekanizmalarının kurulması, ilgili personelin güçlü ve gelişmeye açık yönlerini görmesi ve eksikliklerini tamamlaması yoluyla kuruma da katma değer sağlayacaktır.

Teknolojinin iç denetim sürecindeki önemi gittikçe artıyor

Katılımcı kurumların yüzde 49’unda İç Denetim biriminde kullanılan bir uygulama bulunmamakta, yüzde 26’sında ise denetime destek amaçlı uygulamalar bulunmakta, fakat bu uygulamalardan her denetimde yararlanılmamaktadır. Bir başka deyişle, katılımcıların ancak yüzde 25’i Bilgisayar Destekli Denetim Tekniklerini veya eşdeğeri yazılımları denetim çalışmaları sırasında kullanmaktadır. Denetim süreçlerine ivme kazandırmak, yükselen eğilimleri değerlendirmek, istisnai sonuçları tespit edip detaylı analiz etmek veya kısıtlı örneklemlerden ziyade popülasyonu analiz etmek gibi alanlarda atıl duran ciddi iyileştirme alanları olduğunu göstermektedir.

Denetim riski, riskin etkin yönetimi gibi kavramlar oturmaya başladıkça, giderek daha fazla iç denetçi daha etkin ve verimli denetimler gerçekleştirmek adına Bilgisayar Destekli Denetim Tekniklerini kullanacaktır.

Raporlama ve organizasyonel konular

İç Denetim Birimlerinin bağımsızlığı son yıllarda üzerinde önemle durulan ve kurumların organizasyon yapılarında değişiklikler yaparak iyi uygulamalara ulaşma konusunda çaba gösterdikleri bir kavramdır. Çalışmaya katılan iç denetim birimlerinin yüzde 49’unun bulgularını periyodik olarak denetim komitesine veya ilgili kurula sunması iç denetim birimlerinin bağımsızlığına giden yolda önemli bir adımdır. Ayrıca, katılımcıların yüzde 62’si en önemli paydaş olarak Denetim Komitesini belirtmiştir. Bununla birlikte, daha fazla sayıda iç denetim fonksiyonunun üst düzey yönetime ilaveten yönetim kurulu veya varsa denetim komitesi ile iletişim halinde bulunması gerektiği ise ortadadır.

PwC’den Etkin Bir İç Denetim Fonksiyonu için 7 Öneri

•     Risk bazlı denetim yaptığınızdan emin olun ve risk yönetiminin denetimini temel hedef olarak benimseyin.

•     Denetim faaliyetlerini, ihmal edilen risk alanlarını kapsayacak biçimde genişletin.

•     Denetim komitesi (varsa) ve üst düzey yönetimin beklentilerini iyi analiz edin.

•     Gelişen eğilimleri tespit edin ve önemli paydaşların dikkatine sunun.

•     Geleneksel olarak iç denetçilerin performans açısından güvenli hissetmedikleri teknoloji, risk ve strateji alanlarına dair yetkinliklerinizi artırın.

•     Risklerin uygun biçimde kontrol edildiği ve yönetildiğinden emin olmak için, varsa, diğer risk ve kontrol birimleri ile koordine bir şekilde hareket edin.

•     Etkin bir performans değerlendirme ve raporlama sistemi oluşturun.

Kaynak:http://www.kobipostasi.net/2010/05/11/ic-denetimde-oncelik-kontrol-degil-risk-yonetimi/

SAYDER Panelinde hala İç Denetçi atamayan kurumlar olduğu belirtilmiş ve İç Denetimin gelişmesi yönünde neler yapılması gerektiğine ilişkin önerilerde bulunulmuştur.

KİDDER Başkanı Sayın Cüneyt GÜLER'in sunumu;

27 Nisan 2010, Ankara

Noterler Birliği Konferans Salonu

Teşekkür ediyorum Saygıdeğer Başkan,

Kıymetli Meslektaşlarım ve Değerli Konuklar,

Hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Sayıştay Denetçileri Derneği tarafından düzenlenen ve “Kamu Yönetiminin Geliştirilmesinde Denetimin Rolü” temalı Panelin; ülkemize, kamu mali yönetim ve kontrol Reformunun farkındalığına ve denetim mesleğimize faydalı olmasını ve başarılı geçmesini diliyor, Panelin tertibinde emeği geçen SAYDER Yönetim Kurulu ile Tertip Heyetini, Kamu İç Denetçileri Derneği adına tebrik ediyor ve teşekkürlerimi sunuyorum.

Ayrıca SAYDER’in bu 4. kuruluş yıldönümünü de kutluyorum.

I. GİRİŞ

Ülkemizde son yıllarda çok önemli yapısal reformlar hayata geçirildi. Kamu mali yönetim ve kontrol, yerel yönetimler, sosyal güvenlik, sağlıkta dönüşüm gibi alanlarda yapılan kapsamlı reformların, ülkemizin büyüme ve gelişimine olumlu katkılarının olacağını düşünüyorum.

Hem reformların yapılması sırasında hem de yapılan reformların idarelerde hayata geçirilmesinde bir kısım dirençler olabilmekte, bu da reformların idarelerde anlaşılması ve yerleşmesi sürecini uzatabilmektedir. Kamuda bazen görev ve fonksiyonlar değişikliğe uğradığında, buna güçlü itirazlar gelmekte, eski görev ve fonksiyonlar bir nevi kazanılmış hak olarak görülebilmektedir.

Son yıllarda yapılan en önemli ve kapsamlı reformlardan birisi de, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunuyla, kamu mali yönetim ve kontrol sistemimize yönelik yapılan reformdur. Kanunun adında her ne kadar mali yönetim ifadesi geçse de, içeriğine, kapsamına ve getirdiği müessese ve mekanizmalara baktığımızda, kamu yönetiminin sadece mali yönünü değil mali olmayan yönlerini de düzenlediğini ve değiştirdiğini görmekteyiz. Kanun, henüz tüm yönleriyle uygulanamasa ve diğer yasal düzenlemelerle desteklenmemiş olsa da kamuda yaşanan büyük değişimin en temel yapı taşlarından biri haline gelmiştir.

Kanunla;

• Stratejik planlama, orta vadeli program ve mali plan, hesap verme sorumluluğu, faaliyetlerin raporlanması, saydamlık, risk yönetimi ve iç kontrol mekanizmaları getirilerek, yönetim anlayışı ve yapısı değişikliğe uğramaya başlamıştır.

• İç denetim ve dış denetimin getirilmesiyle de kamu denetim sistemimiz esaslı değişikliğe uğramıştır.

5018 sayılı Kanunla kamudaki denetimin hem yapısı, hem de metodolojisi esaslı değişikliğe uğratılmıştır. Bilindiği üzere, yeni kamu mali yönetim ve kontrol sistemi iki tür denetimi ihtiva etmektedir. Birincisi idarelerin üst yöneticilerinin hesap verme sorumluluğu kapsamında görev yürüten iç denetim, ikincisi de TBMM adına görev yürüten dış denetim, yani Sayıştay denetimidir.

Yine bilindiği üzere, kamuda iç denetim faaliyetleri başlamadan önce teftiş kurullarınca yürütülen teftiş ve denetim faaliyetleri, sadece mevzuata uygunluk odaklı ve merkez adına taşra birimleri üzerinde yürütülmekteydi ki, halen daha mevcut teftiş kurulları aynı anlayışla faaliyetlerini sürdürmektedirler. 5018 sayılı Kanun ile birlikte artık; performans denetimi, sistem denetimi ve bilgi teknolojileri denetimi gibi modern denetim türleri ve teknikleri, hem iç denetim hem de dış denetim aracılığıyla kamu idareleri için de söz konusu olmaya başlamıştır.

Yeni anlayışta faaliyetlerin bütün yönleri denetime konu olabilmekte ve sınırlı denetim kaynağı, riski yüksek konu veya birimlere yönlendirilerek maksimum fayda elde edilmeye çalışılmaktadır.

II. İÇ DENETİM FAALİYETLERİNİN TANITIMI

İç denetim faaliyetlerinin esas olarak iki yönü bulunmaktadır. Bunlar, güvence sağlama ve danışmanlık faaliyetleridir. İç denetim birimleri yürüttükleri faaliyetlerle idarelerinde; iç kontrollerin yeterli ve etkin olduğu, iş ve işlemlerin mevzuata uygun olarak yürütüldüğü, üretilen raporların güvenilir olduğu, operasyonlarda verimliliğin ve etkinliğin sağlandığı ve varlıkların ve kaynakların korunduğu hususlarına ilişkin olarak;

• Üst yöneticiye,
• İdarelerin üst yönetimine (bir diğer ifadeyle harcama yetkililerine),
• Dış denetim organına ve
• Kamuoyuna (vergi mükellefleri gibi)

makul seviyede bir güvence verir. Yukarıda bahsedilen ve aynı zamanda iç kontrolün de amaçları olan hususlara ilişkin olarak iç denetimin mutlak seviyede bir güvence vermesi beklenemez. Güvence hizmeti denetim faaliyetleriyle sağlanır ve her bir denetim faaliyeti sonucunda düzenlenecek nihai raporda, ilgili birim veya sürece ilişkin güvencenin seviyesi (hiç, sınırlı, tam gibi) gösterilir. Bir iç denetim biriminin toplam işgücünün büyük kısmının güvence hizmetlerine (denetim faaliyetlerine) ayrılması beklenir.

İç denetim faaliyetlerinin diğer yönü danışmanlık faaliyetleridir. Bununla, idarenin sorunlu alanları ile süreç ve sistemlerin iyileştirilmesi ve geliştirilmesinde iç denetçilerin bilgi ve tecrübelerinden yararlanılması amaçlanmaktadır.

İç denetim sistemini, mevcut teftiş kurullarınca yürütülen faaliyetlerden ayıran 7 temel özelliği şöyle sıralayabiliriz:

a)    İç denetim faaliyetleri fonksiyonel bağımsızlığa sahiptir.

b)   İç denetim faaliyetleri, “Kamu İç Denetim Standartları” ile “Meslek Ahlak Kuralları”na uygun olarak yürütülmek zorundadır.

c)    Denetimler, risk esaslı olarak yürütülür ve idarenin hedefleri denetim faaliyetlerinin yürütülmesinde göz önünde bulundurulur.

d)   İç denetim faaliyetleri, “Kamu İç Denetçi Sertifikası”na sahip iç denetçiler tarafından yürütülür.

e)    İç denetim faaliyetlerinin kalitesi, İDKK tarafından en geç 5 yılda bir yapılacak değerlendirmelerle güvence altına alınır.

f)        İç denetçi yürüteceği danışmanlık faaliyetleriyle de, edindiği bilgi ve tecrübeyi denetlenen birimlerle paylaşır.

g)    Sistemde bütün iç denetim birimlerini koordine eden bir Merkezi Uyumlaştırma Birimi (İç Denetim Koordinasyon Kurulu) bulunmaktadır.

Kanunun öngördüğü iç denetim sistemi, kamu idarelerinde ancak 2008 yılından itibaren uygulama alanı bulabilmiştir. Bir başka ifadeyle, yeni denetim sisteminin uygulama sürecinin henüz başında bulunulmaktadır. Uluslararası tecrübelere göre, kamuya yönelik kapsamlı reformların anlamlı sonuçlarının ortaya çıkması için en az 10–15 yıllık bir süreye ihtiyaç bulunmaktadır.

Bir idaredeki iç denetim faaliyetlerinin başarı ve etkinliğinin;

1-Üst yöneticinin desteği,

2-İç denetçilerin gayret ve yetkinliği,

3-Yeterli etkinlikte koordinasyon ve izleme yapan bir iç denetim merkezi uyumlaştırma biriminin varlığı ile

4-Sistemi destekler nitelikte faaliyet yürüten Sayıştay ile mümkün olacağına inanıyoruz.

Bu dört unsurdan birinde oluşacak herhangi bir sıkıntının, iç denetim sisteminden istenen sonuçların alınmasını zorlaştıracağını veya en azından geciktireceğini söylemek yanlış olmayacaktır. Üst yöneticisinin (müsteşarının/başkanının/genel müdürünün/rektörünün) yeterli düzeyde desteğini alamamış ve üst yöneticisiyle yeterli iletişimi kuramamış iç denetim birimlerinin başarılı olma şansı bulunmamaktadır.

5018 sayılı Kanunun geçici 5 inci maddesi uyarınca, kamu idarelerinde daha önce müfettiş, kontrolör, denetmen gibi unvanlarla görev yürüten kişilerin iç denetçi kadrolarına atanabilmeleri öngörülmüş ve 2008 yılı başı itibariyle de, 209 farklı kamu idaresine yaklaşık 800 iç denetçi ataması yapılmıştır. Kanun, iç denetçi ataması noktasında idarelere açık bir zorunluluk getirmediğinden, kendilerine iç denetçi kadrosu tahsis edilmesine rağmen şimdiye kadar hiç atama yapmayan veya sınırlı düzeyde (bir bakanlığa sadece 1 iç denetçi atanması gibi) atama yapan idareler bulunmaktadır. Şimdiye kadar hiç atama yapmayan idarelere örnek olarak; Başbakanlık, DPT Müsteşarlığı, Gelir İdaresi Başkanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü verilebilir.

III. İÇ DENETİMİN YARATTIĞI KATMA DEĞERE ÖRNEKLER

---Mevzuat hazırlayan, politika belirleyen ve karar üreten merkez birimleri ilk defa denetlenmeye başlanmıştır. Bunun sonucunda da, bahse konu süreçlerde iyileşmeler beklenmektedir.

---İdarenin belirlemiş olduğu hedeflerle, denetim faaliyetleri ilk defa ilişkilendirilmiştir.

---İdarelerde risk algısı artmıştır.

---Denetlenen birim, faaliyet veya sürece ilişkin olarak güvence verilmeye başlanmıştır. (hiç, sınırlı, tam gibi)

---Denetim anlayış ve metodolojisindeki değişimden dolayı, mevcut yönetimde teftiş ve denetim faaliyetlerine olan önyargı ve olumsuz bakış açısı değişmeye başlamıştır.

IV. KAMUDA İÇ DENETİM VE TEFTİŞ FAALİYETLERİ

5018 sayılı Kanunla kamu denetim sisteminde yapılan bu kapsamlı reform, haliyle mevcut teftiş kurullarının direnciyle karşılaşmıştır. Rol ve sorumlulukların açıkça tanımlanması sürecinin uzamasının muhtemel görev çakışmalarına/çatışmalarına sebebiyet vereceği düşünülmektedir. Oysa, iç denetçiler ile müfettişlerin tecrübe ve gayretlerini sadece bulundukları kamu idaresine değer katma hedefine yönlendirmelerinin daha doğru olacağı kanaatindeyiz.

Şu an ülkemizde denetim uygulamalarında ikili bir yapı, yani aynı idarede hem teftiş kurulu hem de iç denetim birimi bulunmaktadır. Doğaldır ki, bir idarede aynı kapsamdaki bir iş, birden fazla birim tarafından yürütülmez. Nasıl ki bir bakanlıkta iki tane personel genel müdürlüğü olmaz, tek bir personel genel müdürlüğü olur, aynı şekilde bir bakanlıkta aynı alan ve birimlere hitap eden iki ayrı denetim birimi olmaması gerekir. Aynı alan ve birimlere hitap ettiğini söyleyen iki ayrı denetim biriminin varlığı, aynı zamanda kaynak israfına da yol açacaktır.

Her ne kadar 5018 sayılı Kanun bundan böyle idarelerin iç işlem ve faaliyetlerine yönelik denetimin iç denetçiler tarafından yapılacağını açıkça hükme bağlasa da, teşkilat kanunlarının teftiş kurullarına yetki veren maddelerinde henüz bir değişiklik yapılmamış olmasının, bir kısım ihtilaflara yol açtığı görülmektedir.

5018 sayılı Kanun ve diğer mevzuatla sınırları çizilen iç denetim faaliyetlerinin kapsamına;

• Disiplin ve ceza soruşturmaları, yolsuzluk incelemeleri ile
• Kurum dışı işyeri, mükellef veya üçüncü kişi ve kuruluşlara dönük inceleme, denetleme ve soruşturma faaliyetleri (vergi incelemesi, sigorta denetimi gibi)

girmemektedir.

Sözü edilen bu iki husus uzmanlık gerektiren işlerdir ve bu görevleri yürütecek birimlere de idarelerde ihtiyaç bulunmaktadır. Çıkarılacak bir Kanunla, iç denetim birimleri ile teftiş kurulları arasında bu kapsamda bir görev ayrıştırması yapılabilir ve birbirlerini tamamlar nitelikte görev yürütmeleri sağlanabilir.

Teftiş kurullarının da içinde bulunduğumuz bu süreçten olumlu etkilendiklerini, bir nevi olumlu dışsallıkların ortaya çıktığını gözlemlemekteyiz. Örnek olarak bazı teftiş kurulları, görev standartları belirleme ihtiyacı hissediyor veya daha önce planlı denetim faaliyeti yürütülmemesine rağmen planlı ve programlı denetim faaliyetlerine başlanıyor. Ayrıca, performans denetimi yapılabilmesi amacıyla da ilgili mevzuatlarında değişiklik arayışına girildiği biliniyor.

V. İÇ DENETİM VE DIŞ DENETİM ARASINDAKİ İŞBİRLİĞİ VE İLETİŞİM

İç ve dış denetimin gerek kurumsal düzeydeki mali yönetim ve kontrol sistemlerinin, gerekse de ülke düzeyindeki kamu mali yönetim ve kontrol sisteminin yeterlilik ve etkinlik düzeyinin geliştirilmesi ve gerekli tedbirlerin alınması konusunda birbirini tamamlayan fonksiyonlar olduğu açıktır.

Hem iç denetimin öngörüldüğü biçimde işlemesi ve fonksiyonlarını istenen seviyede icra edebilmesi ve iç denetimden beklenen yararların elde edilmesi, hem de idarelerin dış denetim karşısındaki hesap verme sorumluluklarının gereğinin en iyi şekilde yerine getirilmesine katkı sağlanması, iç denetim ve dış denetim arasında belli seviyede bir işbirliği ve uyumun varlığına bağlıdır.

Bu kapsamda, dış denetim organı olan Sayıştay ile yeni sistemde iç kontrol ve iç denetim merkezi uyumlaştırma birimleri olan Maliye Bakanlığı ve İç Denetim Koordinasyon Kurulu arasında iletişim ve bilgi paylaşımını sağlayacak bir mekanizmanın kurulması faydalı olacaktır.

İç Denetçilere Göre, Sayıştay Denetimleri Sırasında Mutlaka Gözönünde Bulundurulması Gereken Hususlar:

---Genel olarak iç kontrol sisteminin kurulması ve işletilmesine yönelik yürütülen faaliyetler ve eylem planları yeterli midir? (özellikle iç kontrol eylem planlarının yeterliliği ve öngörülen eylemlerin gerçekleşme seviyesi ve kalitesi değerlendirilebilir)

---Yeterli sayıda iç denetçi ataması yapılmış mıdır? (bu kapsamda iç denetçi kadro sayısı da değerlendirilebilir)

---İç denetim birimine, faaliyetlerini yürütebilecek nitelikte bir ortam ve yeterli kaynak tahsis edilmiş midir?

---İç denetim birimi ile üst yöneticinin iletişim ve işbirliği seviyesi yeterli midir?

---Denetimin yönetimi faaliyetlerine üst yönetici tarafından yeterli destek sağlanıyor mu?

---İç denetim birimi, 3 yıllık denetim planını ve yıllık denetim programını yürürlüğe koyabilmiş midir?

---İç denetim birimi, yeterince fonksiyonel bağımsızlığa sahip midir?

---Denetim evreni oluşturulmuş mudur ve bu denetim evrenindeki bütün konuların makul bir sürede denetlenmesi öngörülüyor mu?

---İdare faaliyet raporlarında, iç denetim faaliyetleri ve de özellikle iç denetim raporlarıyla ortaya konan güvencenin seviyesi gösteriliyor mu? Bir başka deyişle, idare faaliyet raporlarında denetim görüşüne yer veriliyor mu?

Sayıştay Denetimleri Sırasında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar:

---Bireysel olarak bir iç denetçinin, standartlara uygun denetim yapıp yapmadığının değerlendirilmemesi, bir başka deyişle, bireysel denetim adımlarının kalitesinin ölçülmemesi gerekiyor. Çünkü bu konudaki yetki, 50118 sayılı Kanunun 67/l maddesi uyarınca ve kalite güvence ve geliştirme programı kapsamında İDKK’nındır.

---Çalışma kâğıtlarından oluşan denetim dosyasının incelenmemesi ve değerlendirilmemesi gerekiyor.

---İç denetçinin görüş ve kanaatinin sorgulanmaması gerekiyor.

VI. SONUÇ

Kanunla öngörülen iç denetim sistemi yaklaşık iki yıldır kamu idarelerinde uygulama alanı bulmuştur. Dolayısıyla, yeni denetim sisteminin uygulama sürecinin henüz başında bulunulmaktadır. İdarelerin üst yönetimlerinin iç kontrol ve iç denetimi yeterince anlamamış olmaları, kamu yönetiminde yeniden yapılandırma sürecinin/çalışmalarının sekteye uğraması, Sayıştay’ın yeni kamu mali yönetim ve kontrol (KMYK) sistemi Reformunu destekler mahiyette faaliyette bulunamaması, İDKK’nın güçlü ve operasyonel bir kurumsal kapasiteye henüz kavuşturulmamış olması gibi nedenler, kamudaki iç denetim sisteminin gelişmesinin önündeki önemli engeller olarak değerlendirilmektedir.

Kamu iç denetçilerinin, genelde Reformun özelde de iç denetimin siyasi irade tarafından sahiplenilmesi noktasında ciddi endişeleri bulunmaktadır. Kamuda her fonksiyonun bir sahibi bulunmaktadır, (tarımdan Tarım Bakanı, ekonomiden Devlet Bakanı, vergi ve bütçeden Maliye Bakanı gibi) bununla birlikte, Reformun sahibi bir Bakanın ise bulunmadığına inanılmaktadır. Reformun sahiplenilmesinin ve desteklenmesinin şimdiye kadar hep bürokratik düzeyde kaldığı da bir gerçektir.

KMYK Sistemine ilişkin Reformun başarılı olması halinde; kamu yönetimindeki birçok sorunun çözüleceğine, kamuda kaynak kullanımlarındaki etkinsizliklerin, israf ve yolsuzlukların azalacağına, kamu idarelerinde şeffaflığın ve hesap verebilirliğin öne çıkacağına ve idarelerimizin daha iyi ve daha kaliteli yönetileceğine olan inancımız tamdır.

Bu duygu ve düşüncelerle konuşmama son veriyor, bu vesileyle hepinize saygılar sunuyorum.

Cüneyt GÜLER

Kamu İç Denetçileri Derneği

Yönetim Kurulu Başkanı

5018 Sayılı Kamu Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümleri uyarına Üniversitemize İÇ DENETÇİLER alınacaktır.

Başvuru Şartları:

Naklen atanma talebinde bulunanlar için halen herhangi bir kurumda iç denetçi olarak görev yapıyor olmak.
İlk defa atanacaklar için Maliye Bakanlığı İç Denetim Koordinasyon Kurulu tarafından düzenlenen eğitime katılmış ve sertifika almış olmak.
 
Başvuru için istenen belgeler:

Nüfus cüzdan sureti
Özgeçmiş
Üç adet vesikalık fotoğraf
İç denetçi belgesi
Mezuniyet Belgesi fotokopisi
Mesleki  ve kişisel referans olabilecek kişilere ait bilgileri ( Mesleki referans için (2) kişi;  kişisel referans için  (1) kişi  gösterilecektir.)

Başvuru Tarihi: İlanımız, 13 Nisan 2010 tarihinde yayımlanmış olup; başvurular aynı gün başlayacak ve 27 Nisan 2010 Salı günü mesai bitiminde sona erecektir. Atanma talebine ilişkin müracaatların Üniversitemiz Personel Dairesi Başkanlığına şahsen veya posta yoluyla yapılması ilanen duyurulur.

Kayseri İl Özel İdaresi 4 adet iç denetçi aramaktadır. Duyrulur.

Ayrıntılar için adres : http://www.idkk.gov.tr/html/themes/bumko/dosyalar/duyurular/icdenetci.pdf

Kütahya Dumlupınar üniversitesi 1 adet iç denetçi alım ilanı vermiştir.

duyrulur

www.idkk.gov.tr